Veilig en zelfstandig thuis wonen is voor veel mensen belangrijk, zeker naarmate de leeftijd toeneemt of wanneer er sprake is van lichamelijke klachten. Vallen vormt daarbij een van de grootste risico’s. Een val kan leiden tot letsel, verlies van zelfvertrouwen en in sommige gevallen blijvend functieverlies. Ergotherapie kan een belangrijke rol spelen bij het verkleinen van dit risico en het vergroten van de zelfstandigheid.
Voorkomen van valincidenten
Valpreventie draait om het voorkomen van valincidenten. Voornamelijk bij ouderen en mensen met een verminderde mobiliteit is het risico op vallen groter. Een val kan grote gevolgen hebben, zoals botbreuken of angst om opnieuw te vallen. Die angst kan er vervolgens toe leiden dat iemand minder gaat bewegen, wat het risico juist verder vergroot.
Veelvoorkomende oorzaken zijn:
- Verminderde spierkracht en balans
- Slechter zicht
- Medicatiegebruik
- Onveilige situaties in huis, zoals losse kleedjes of slechte verlichting
Een ergotherapeut bij valpreventie
Een ergotherapeut kijkt naar de combinatie van persoon, activiteit en omgeving. Dit met als doel om dagelijkse activiteiten zo veilig en zelfstandig mogelijk te blijven uitvoeren. Tijdens een huisbezoek worden risicofactoren in kaart gebracht en praktische adviezen gegeven, zoals:
- Het aanpassen van de inrichting van de woning
- Advies over hulpmiddelen
- Training in veilig bewegen en uitvoeren van dagelijkse handelingen
- Structuur aanbrengen in dagelijkse routines
Veiligheid in huis: kleine aanpassingen, groot verschil
Veel valincidenten gebeuren binnenshuis. Kleine aanpassingen kunnen een groot verschil maken. Als ergotherapeut beoordelen we de woonsituatie op een groot aantal onderdelen en adviseren woonaanpassingen of hulpmiddelen. Hierbij kan je o.a. denken aan de onderstaande aanpassingen.
Woonkamer en gang
- Verwijder losse kleedjes of zorg voor antislip
- Zorg voor voldoende loopruimte
- Verwijder drempels
- Zorg voor goed weggewerkte snoeren of draadloze apparatuur
- Gebruik stevige stoelen met armleuningen
- Plaats goede verlichting, vooral ’s avonds
Keuken
- Berg veelgebruikte spullen op grijphoogte op
- Gebruik een stabiel opstapje met handgreep indien nodig
- Vermijd natte of gladde vloeren
Badkamer en toilet
- Plaats antislipmatten in douche en bad
- Overweeg wandbeugels bij toilet en douche
- Gebruik eventueel een douchestoel
Slaapkamer
- Zorg dat het bed op de juiste hoogte staat
- Plaats een lamp binnen handbereik
- Houd de route naar het toilet vrij
Een ergotherapeut adviseert welke hulpmiddelen passend zijn en hoe deze veilig gebruikt kunnen worden.
Bewustwording en gedrag
Naast aanpassingen in de omgeving speelt gedrag een grote rol. Rustig bewegen, goed opletten bij het opstaan en het nemen van voldoende tijd voor dagelijkse handelingen kunnen het risico op vallen verkleinen. Bovendien is het belangrijk om:
- Regelmatig te blijven bewegen
- Goede schoenen te dragen
- Medicatiegebruik te laten controleren indien nodig
Beperken van risico's door inzicht
Veilig wonen begint met inzicht in risico’s en het nemen van praktische maatregelen. Ergotherapie biedt ondersteuning bij het aanpassen van de leefomgeving en het versterken van vaardigheden, zodat mensen zo lang mogelijk zelfstandig en veilig thuis kunnen blijven wonen.
Door aandacht te besteden aan valpreventie, zowel binnen als buiten het huis, kunnen veel ongelukken worden voorkomen en blijft de kwaliteit van leven behouden.
