Moeite met opstaan uit bed of stoel: hoe kan ergotherapie helpen?

Opstaan uit bed, van de bank of uit een stoel is iets waar u normaal nauwelijks bij stilstaat. Totdat het steeds meer kracht kost, u meerdere keren moet aanzetten of een partner regelmatig een handje moet helpen. Bij moeite met opstaan kan ergotherapie uitkomst bieden met praktische oplossingen en eventueel zelfs hulpmiddelen.

In de praktijk komen we dit regelmatig tegen. Moeite met opstaan kan invloed hebben op de zelfstandigheid en veiligheid in huis. Een ergotherapeut kijkt daarom niet alleen naar het opstaan zelf, maar vooral naar wat nodig is om dagelijkse activiteiten zo lang mogelijk zelfstandig te blijven uitvoeren.

Opstaan wordt moeilijker om tal van redenen

Om goed op te kunnen staan zijn onder andere spierkracht, balans en voldoende beweeglijkheid nodig. Bij het ouder worden kunnen deze geleidelijk afnemen. Ook artrose, Parkinson, een beroerte (CVA), pijnklachten of herstel na ziekte of een operatie kunnen het opstaan moeilijker maken.

De stoel of het bed speelt eveneens een belangrijke rol. Een lage, zachte bank vraagt bijvoorbeeld veel meer kracht dan een stevige stoel op de juiste hoogte. Ook een laag bed kan ervoor zorgen dat iemand onnodig veel moeite heeft met overeind komen.

Gevolgen voor het dagelijks functioneren

Wanneer opstaan moeilijker wordt, merkt u dat op veel meer momenten dan alleen bij het verlaten van een stoel. Zelfstandig uit bed komen, naar het toilet gaan, iets uit de keuken pakken of de deur uitgaan kan hierdoor lastiger worden.

Naasten merken soms dat zij steeds vaker moeten helpen. Wat begint met af en toe een hand geven, kan langzaam veranderen in meerdere ondersteuningsmomenten per dag. Dat vergroot de afhankelijkheid en kan ook lichamelijk belastend worden voor een partner of mantelzorger.

Analyse en ergotherapeutisch advies

Een ergotherapeut kijkt naar waarom het opstaan moeilijk gaat. We observeren hoe iemand vanuit bed, een stoel of de bank overeind komt en kijken daarbij naar houding, beweging, kracht, balans en de inrichting van de omgeving.

Ook het functioneren gedurende de rest van de dag is belangrijk. Hoe gaat het lopen in huis? Lukt het om zelfstandig naar het toilet te gaan? En bij welke andere dagelijkse activiteiten is inmiddels hulp nodig? Zo zoeken we niet alleen naar een oplossing voor het opstaan, maar naar mogelijkheden om de zelfstandigheid in het dagelijks leven zoveel mogelijk te behouden.

Praktische oplossingen en hulpmiddelen

Soms kan een andere manier van opstaan al veel verschil maken. De positie van de voeten, het naar voren brengen van het lichaamsgewicht en het goed gebruiken van armleuningen kunnen een beweging makkelijker en veiliger maken.

Wanneer dat niet voldoende is, kijken we naar praktische aanpassingen of hulpmiddelen. Denk bijvoorbeeld aan:

• een betere zit- of bedhoogte;
• een stevige stoel met geschikte armleuningen;
• bed- of meubelverhogers;
• een sta-opstoel;
• een bedbeugel;
• een passend transferhulpmiddel.

Een hulpmiddel wordt niet zomaar geadviseerd. We kijken eerst wat iemand zelf nog kan en welke oplossing daadwerkelijk past bij de persoonlijke situatie en de woning.

Zo lang mogelijk zelfstandig blijven

Zelfstandig kunnen opstaan betekent ook dat u gemakkelijker uw eigen dagelijkse ritme kunt behouden. Even naar het toilet, koffiezetten, door het huis lopen of zelfstandig de deur uitgaan blijft daardoor langer mogelijk.

Daarom kan het verstandig zijn om niet te wachten totdat opstaan helemaal niet meer lukt. Bij Vial Ergotherapie kijken we samen met ouderen en, waar gewenst, hun naasten naar praktische mogelijkheden om veilig en zo zelfstandig mogelijk te blijven functioneren.

Merkt u dat opstaan uit bed of een stoel steeds moeilijker wordt, of heeft uw partner, vader of moeder hierbij vaker hulp nodig? Neem gerust contact met ons op om te bespreken wat een ergotherapeut kan betekenen.

Veelgestelde vragen